Weg met het VWS

Nu we ons opwarmen voor de verkiezingen in september, wordt het ook tijd voor ongevraagde adviezen aan de toekomstige regering. Verschillende bloggers zijn mij al voorgegaan. Ik doe mijn duit in het zakje: weg met VWS.

 Ministerie van ziekte

Onlangs noemde Herman Wijffels bij een lezing voor de Nederlandse Public Health Federatie het ministerie voor volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) het ministerie van ziekte. Naar zijn mening gaat het bij dat ministerie alleen nog maar over kostenbeheersing in de zorg en is het onderwerp volksgezondheid helemaal van de agenda verdwenen. Dat kunnen velen van ons beamen. De meesten van ons weten ook dat de ontembare stijging van de kosten voor curatieve zorg en verzorging bijdraagt aan die obsessie. Schippers voelt de hete adem van de Jager constant in de nek. Wat ze in Den Haag ook bedenken, meer markt en meer concurrentie, meer drempels voor gebruik, of meer budgettering voor instellingen, niets helpt. Het is te begrijpen dat ambtenaren hun hoofd breken over tegenstrijdige eisen van politici, die nergens toe leiden, maar veel tijd kosten.

Scoren op gezondheid

Toch moeten we ook vaststellen dat men bij VWS de weg een beetje kwijt is. Waarom doen we dat ook weer, dat geld uitgeven aan volksgezondheid en welzijn? Natuurlijk, omdat we een beschaafd land zijn en vinden dat iedereen recht heeft op hulp bij ziekte en gebrek. Maar meer nog, omdat een staat gezonde burgers nodig heeft, die de samenleving overeind houden. Werkende mensen betalen belasting, geven geld uit en bouwen aan de toekomst van het land. Volksgezondheid is voor de samenleving een investering en geen kostenpost. Maar zolang we in silo’s denken, kunnen we dat niet zien! Prachtige adviezen van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, zoals Sturen op Gezondheidsdoelen, of Zorg voor je Gezondheid blijven ongelezen op de plank liggen. Ze vallen te ver buiten de bestaande paradigma’s van het ministerie van ziekte. Van ZZ naar GG is een stap te ver. Preventie en gezondheidsbevordering zijn nu al jaren het stiefkindje binnen het ministerie van VWS, omdat de resultaten daarvan niet te meten zijn binnen het domein van de gezondheidszorg. Daar scoor je dan politiek niet mee als VWS. Dus blijven kosten van de zorg over als enig punt van discussie.

Kerndoelen in één ministerie

 Laat het ministerie van VWS fuseren met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid “werkt aan een sociaal en economisch krachtig Nederland in Europa, met werk en bestaanszekerheid voor iedereen” aldus de website, en daar kan volksgezondheid, welzijn en sport best een steentje aan bijdragen. SZW en VWS bedienen veelal dezelfde klanten, zeker als het om chronisch zieken gaat. Er bestaat veel overlap tussen allerlei regelingen van bijstand, WMO, WIA en PGB. Die kunnen dan geharmoniseerd worden.

Werkgevers hebben het meeste baat bij gezonde werknemers, en zien graag de kosten dalen die ze nu moeten maken voor zieke en ongezonde werknemers. Zij dragen veel bij aan financiering van de zorgpremies. Hun investeringen in gezondheid voor werknemers moet lonen. Binnen één ministerie kunnen we de lusten van gezondheid en lasten van ziekte beter inzichtelijk maken en financieren.

Gemeenten zijn vast blij als ze voor al die regelingen die nu op hun dak komen, er maar een ministerie gesprekspartner is. Ook zij zijn erbij gebaat dat harmonisatie van sociale zaken en volksgezondheid wordt uitgevoerd.

Afrekenen op kerndoelen

Het nieuwe ministerie kan ministerie van participatie heten, want het doel van dit ministerie is randvoorwaarden creëren zodat burgers optimaal kunnen participeren in het maatschappelijke proces, in hun jeugd op school, op volwassen leeftijd in werk en op oudere leeftijd in familie of vrijwilligerswerk. Optimale gezondheid is daarvoor een voorwaarde. Door paradigmaverschuivingen zijn opeens integrale financiering, wijkgerichte gezondheid en welzijn, bedrijfsgezondheidsbeleid en dergelijke wel mogelijk. Een frisse wind kan het getob over kosten doen verdwijnen: de core-business weer centraal stellen. Laten we de gezondheidssector op afrekenen op gezondheid van de bevolking als bijdrage aan maatschappelijke participatie.

jaap@kootphc.nl © Jaap Koot 2013